Minął rok od rozpoczęcia tragicznej interwencji zbrojnej na Ukrainie. Brutalność czynów, śmierć niewinnych ludzi i cierpienia, które nie oszczędziły nawet bezbronnych dzieci wzbudzają szereg dyskusji. Zdumiony świat nie może zrozumieć, jak to jest możliwe. Stopień humanizacji współczesnej cywilizacji pozostaje w nierozstrzygniętym konflikcie z bestialstwem wojny. Rodzą się też pytania o pokój; rodzą się z pragnienia życia w lepszym świecie. Pokój to stan utożsamiany kiedyś z brakiem wojny. Obecnie zaś pokój rozpatrywany jest jako równouprawnienie narodów, poszanowanie ich praw do samostanowienia, stworzenie warunków społeczno-ekonomicznych, które umożliwią ludziom godne życie, rozwijającą się współpracę międzynarodową, wzajemną tolerancję i brak nienawiści.
Definicje pozytywne określają pokój jako stan, w którym dominują wartości konstruktywne, służące rozwojowi jednostek, społeczeństw, państw i ich ugrupowań. Pokój jest przedmiotem prawa międzynarodowego oraz zorganizowanej współpracy międzynarodowej państw i organizacji, począwszy od Organizacji Narodów Zjednoczonych poprzez organizacje regionalne, jak np. Rada Europy, Organizacja Państw Amerykańskich, Organizacja Jedności Afrykańskiej, po dziesiątki organizacji w ramach ruchu pokojowego. Gwarancją rzeczywistego, trwałego pokoju jest zminimalizowanie szeroko rozumianej przemocy, również wynikającej ze struktury społecznej, politycznej, ekonomicznej, ze skutków rozwoju naukowo-technicznego, niszczenia środowiska naturalnego, manipulacji świadomością, braku możliwości rozwoju jednostek i społeczeństw. Pokój jest zatem rzeczywistością nieustannie trwającą w procesie tworzenia pozytywnych realiów życia, wymaga aktywności ludzi, sprzeciwu wobec okrucieństwa, bezmyślności, dyskryminacji. Wymaga też zdolności do rozstrzygania konfliktów na drodze negocjacji i dobrowolnie uzgodnionego porozumienia.
W Starym Testamencie hebrajski rzeczownik szalom oznacza dobre stosunki między różnymi osobami, rodzinami, narodami, między mężem a żoną, a także między człowiekiem a Bogiem. Dlatego przeciwieństwem pokoju nie jest wojna, lecz wszystko, co szkodzi dobru jednostki i stosunkom międzyludzkim.
W Nowym Testamencie pokój jest nade wszystko darem Chrystusa Zmartwychwstałego. Pokój, który przekazuje Chrystus, opiera się na orędziu, jakie On przynosi ludzkości: „Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam. Nie tak jak daje świat, Ja wam daję” (J 14, 27). Udzielony przez Chrystusa Zmartwychwstałego pokój, to pojednanie człowieka z Bogiem, ze światem i bliźnim, to przezwyciężenie grzechu, jako głównego źródła podziałów i wojen.
Sobór Watykański II zachęca wszystkich wierzących, aby budowali w świecie pokój, łącząc się w tym dziele z innymi ludźmi niezależnie od ich przekonań religijnych, ideowych czy politycznych. Z tego też powodu z wielkim szacunkiem i uznaniem trzeba się odnosić do ludzi zabiegających o pokój i zażegnanie groźby wybuchu wojny. Nie należy lekceważyć ich starań. Godnymi uznania są wytrwałość i odwaga w budowaniu pokoju między narodami. Budowanie pokoju jest ważnym choć trudnym zadaniem. Ci, którzy w nim uczestniczą muszą porzucić wąsko rozumiany patriotyzm i przyjąć postawę pełną szacunku dla całej rodziny ludzkiej, wyzbyć się egoizmu narodowego i chęci dominowania nad innymi narodami.
Pytając o pokój należy więc mocno podkreślić, że w procesie jego budowania ważne są nie tylko przekonania i opinie, ale także postawy moralne. Jan Paweł II zwracał uwagę na znaczenie tego czynnika, stwierdzając, że daremny okaże się wysiłek, który podejmują przywódcy państw i narodów, aby umocnić pokój między narodami, jeśli ludzi będą dzielić wrogie ideologie, nienawiść rasowa, pogarda i nieufność. Umysły wszystkich ludzi musi przenikać duch pokojowego współistnienia narodów. Trzeba odmienić swoje serce i odrodzić się w miłości. Czas Wielkiego Postu to doskonała okazja ku temu.
ks. dr hab. Ireneusz Stolarczyk